అన్నమయ్య కీర్తన -- ఊరకే ఉన్నాఁ డితఁడు వోరుపుతోడ

అన్నమయ్య కీర్తన

ఊరకే ఉన్నాఁ డితఁడు వోరుపుతోడ
ఈ రీతి మాటలాడ అరుహమా ఇపుడు? !!

మంతనము లాడెనంటా మగువతో నీవతని
నెంకెంత సేసేవే ఇపుడు నీవు.
వంతులు తప్పక వుండవచ్చీఁ గాక రమణుఁడు
అంతేసి మాటలకు నరహమా ఇతఁడు. !!

అంగనచేతి విడెమాకు నందుకొనే నంటా
యెంగిలి మాటాడకువే యెగసెక్కేన
జంగిలిలో నీ తోడ సరసము నాడీఁగాక
అంగమంటి ఇంత సేయ నరుహమా ఇతఁడు !!

మేడమీదనున్నచెలి మేలమాడి కూడెనంటా
ఆడుకొనేవింతలోన అందరితోడ
వోడక శ్రీ వేంకటేశుఁ డొడివట్టి నిన్నుఁగూడె
ఆడనీడా గేలిసేయ నరుహమా ఇతఁడు. !!

భావం...అన్నమయ్య చెప్పిన ఈ సరస శృంగార కీర్తనలో  తాను దేవి చెలికత్తె అయి స్వామి తరుపున ఇలా మాట్లాడుతున్నాడు.
నీ రమణుడు నిన్నేమీ అనటం లేదని ఊరకనే ఉన్నాడని ఇన్ని యెగ్గుల నెంచుతున్నావు. అతను ఓర్మితో ఉన్నాడని నీ చేత ఇన్ని మాటలు పడుటకు అర్హుడా ఇతడు? ఇది నీకు తగిన పనియేనా?
దేవీ! నీ విప్పుడు ఎంతెంత వింత పనులు సేసేవే. ఆ మగువతో మంతనాలాడుతున్నాడని ఇతనిపై నెపము వేస్తున్నావు. ఆమె నీ రమణుడికి వరుస కాకపోవచ్చు. మాట తప్పకుండా నీ దరికి వస్తున్నాడే కదా! కానీ అతనిని అన్ని మాటలు అనవచ్చునా?  దానికతడు అర్హుడేనా?
దేవీ నీ రమణుడు ఆమె చేతి తాంబూలము అందుకొన్నాడని దెప్పిపొడిచి అపభ్రంశపు మాటలనకమ్మా!.అవేమీ పట్టించుకోకుండా నీతో సరసమాడేడని అతని చేయిబట్టి  నిలబెట్టి ఇంత సేయ తగునా? దీనికతడు అర్హుడా?
దేవీ! ఆ మేడలోనున్న చెలి నీ రమణునితో పరాచికములాడి, ఆపై కూడినదని ఇంతలోనే అందరితో చెవినిల్లు కట్టుకొని  మరీ చెబుతున్నావు కానీ ఏమాత్రం నీ మాటలు లెక్కచేయక నిన్ను ఒడిసిపట్టి నిన్ను కూడినాడు. అక్కడా ఇక్కడా నీ రమణుని గేలిసేయ తగునా? ఈ అపనిందలన్నిటికీ స్వామి అర్హుడా?
ఈ కీర్తనలో భర్తపట్ల అనురాగం కల భార్య మనస్సు ఎలా ఉంటుందో చక్కగా వివరించాడు అన్నమయ్య.

అన్నమయ్య కీర్తన. -- అహో సాధు తవాగమనం

అన్నమయ్య కీర్తన.

అహో సాధు తవాగమనం
బహుళ వైభవైః ప్రతివచబైః కిమ్. !!
తతోపసర మిథ్యశఠవచనై
రితస్తవైమన్మ హితం కిమ్
బత మమ దేహాత్ప్రాణ స్తథాపి
గత ఏవై తత్ కారణమిహ కిమ్. !!
సవృతి చేలం జహి చపలత్వం
సంవాదేమే సతతం కిమ్
త్వం వా మమ చిత్తం సాంత్వయసి
కిం వా కురు మమ ఖేలనమిహ కిమ్ !!
అతి భిబేమి భవదాచరణాదిహ
చతుర వేంకటాచలరమణ
సతీం మా మనుసరసి కిమధన్
రతిరాజ విభవ రచనమిదంకిమ్. !!

అన్నమయ్య వినిపిస్తున్న గీర్వాణి సంకీర్తన ఇది. దేవి స్వామితో ఈ విధంగా అంటున్నది.
అహో! నీ రాకయే విశేషము. గొప్ప గొప్ప వైభవములు, ప్రతివచనములతో ఏమి ఫలము?
మిథ్యతో కూడిన మూర్ఖపు వచనములతో నింక తొలగిపొమ్ము. ఇంకా నాకు హితము చేయాలనుకోవడమేమిటి? నా దేహమునుండి ప్రాణము పోతున్నది. దీనికి కారణం ఏమిటో చెప్పు.
చపలమనే వస్త్రం కప్పి ఉంది. దానిని తొలగించు. నాతో ఎల్లప్పుడు సంవాదము చేయుటవల్ల ప్రయోజనమేమి? నీవు నా చిత్తాన్ని ఊరడింపచేయుచున్నావు. నన్ను ఆటపట్టించుట ఏమిటికి?
నీ అచరణము వల్ల ఇక్కడ చాలా భయము చెందుచున్నాను. చతురుడవైన ఓ వేంకటాచలనాథా! భార్యనైన నన్ను అనుసరిస్తున్నదెందులకు?  ఓ రతిరాజ విభుడా! ఈ రచనా నాటకములన్నీ ఎందులకు?

భావమాథుర్యం.  అమరవాది సుబ్రహ్మణ్య దీక్షితులు.

ఉంగాల కబురులే చెప్పారా తండ్రీ

ఉంగాల కబురులే చెప్పారా తండ్రీ

ఉంగాల కబురులే చెప్పరా తండ్రీ!

వాటిలో అర్థాలు విప్పరా తండ్రీ!

పూలరేకులవంటి పాదాలు ఊపీ

అందాలు యిల్లంత చల్లరా తండ్రీ!

ఊయలూపేవేళ జోలల్లు వింటూ

మైమరచి నిదురపో కమ్మగా తండ్రీ!

వెండి వెన్నెల్లోన బువ్వపెడుతుంటే

మారాము మానుకొని పట్టరా తండ్రీ!

కృష్ణకృష్ణాఅంటు భజనవినగానే

లేలేత చప్పట్లు కొట్టరా తండ్రీ !

అమ్మకొంగునదాగి దోబూచులాడీ

ఆటలో ఎప్పుడూ నెగ్గరా తండ్రీ !

—————————

ఉమాదేవి జంధ్యాల

శ్రీ పొన్నాడ మూర్తి గారు వేసిన చిత్రానికి శ్రీమతి ఉమాదేవి ప్రసాదరావు జంధ్యాల గారు రాసిన కవిత. ఈ కవిత ని నా గళంలో ఈ క్రింది లింకు క్లిక్ చేసి వినండి.

ఎదురా రఘుపతికి నీ విటు రావణా! - అన్నమయ్య కీర్తన

ఈ వారం అన్నమయ్య కీర్తన.

ఎదురా రఘుపతికి నీ విటు రావణా!
నేడిదేమి బుధ్ధి తెలిసి తిట్లాయె బ్రతుకు. !!

హరుని పూజలు నమ్మిహరితో మార్కొనగ
విరసమై కూలితివి వెర్రి రావణా!
వరుసతోడ బ్రహ్మ వరము నమ్మి
రాముని శరణనకుండానే సమసెగా కులము. !!

జపతపములు నమ్మి సర్వేశు విడువగా
విపరీతమాయెగా వెర్రి రావణా!
వుపమలన కడు తానున్న జలనిధి నమ్మి
కపుల పాలైతివిగా కదనరంగమున.. !!

బంటతనము నమ్మి పైకొన్న రాఘవు
వింట బొలసితివిగా వెర్రి రావణా!
యింటనే  శ్రీ వేంకటేశ్వరుని గొలిచి
వెంటనే సుఖియాయె విభీషణుడు. !!

వినాశకాలే విపరీత బుధ్ధి అస్న నానుడికి రావణబ్రహ్మే తార్కాణం. అదే ఈ కీర్తనలో అన్నమయ్య వివరించాడు.
"రఘుపతికి నీవు సరిసాటివాడివా రావణా! ఆయనని ఎదిరించగల వీరుడివా? అన్నీ తెలిసిన నీ బుధ్ధి నేడు ఈ విధంగా పెడదారి పట్టి అవమానాల పాలాయె కదా నీ బ్రతుకు రావణా!" అని లంకాధిపై అన్నమయ్య జాలిపడుతున్నాడు.
ఆ పరమేశ్వరుని పూజలు చేసి,  ప్రియ భక్తుడవని కీర్తిని కాంచి, హరుడు, హరి వేరు కాదన్న నిజము తెలిసికోలేక శ్రీ హరినే ఎదుర్కొన్నావు. నీ పూజలన్ని బూడిదలో పోసిన పన్నీరు అయ్యాయి. అహంకారంతో ఆ దేవదేవుడిని ధిక్కరించి దిక్కులేని చావు తెచ్చుకున్నావు. బ్రహ్మచే వరాలు పొంది రావణబ్రహ్మగా పేరు గాంచి, ఆ బ్రహ్మ పుట్టుకకే కారణమయిన శ్రీ మహావిష్ణుని  రూపమైన శ్రీరాముని శరణు వేడుకోలేకపోయావు. నీ స్వయంకృతం వల్ల నీ కులమునే సమసిపోయేలా చేసుకున్నావు.
జపతపములు చేసేనన్న అహంతో ఆ సర్వేశ్వరుడిని విస్మరించి విపరీత పరిస్థితులని కొని తెచ్చుకున్నావు వెర్రి రావణా! జలనిధి మధ్యనున్నానన్న నమ్మకంతో ఉన్నావు. ఆ జలనిధి మీదే వారధి కట్టి వచ్చిన కపులు నిన్ను గడగడలాడించారు కదా!
నీ పరాక్రమమును నమ్ముకొని పంతానికి పోయి రాముని వింటికి గురి అయి ప్రాణాలు కోల్పోయేవు కదా వెర్రి రావణా!ధర్మాన్ని నమ్ముకుని రాముని ప్రతిరూపమైన శ్రీ వేంకటేశ్వరుని శరణు కోరి, ఆయన అపారకృపకు పాత్రుడైనాడు విభీషణుడు. 

ఉగాది కవిత

కోకిల మధురస్వరాలతో మామిడిపూల పరిమళాలతో
నూతన సంవత్సరాన్ని స్వాగతిస్తూ అరుదెంచినది వసంత ఋతువు.
మల్లెల గుబాళింపుతో, నోరూరించే ఆవకాయ రుచులతో
మామిడిఫలాల మధురిమలతో అలరించునది గ్రీష్మ ఋతువు,
మార్తాండుని ప్రతాపముతో అలసిన పుడమితల్లిని తన
అమృత వర్షధారలతో శాంతపరుచును వర్షఋతువు.
సన్నని చలిగాలులతో, చల్లని వెన్నెల సోయగాలతో
మానవ హృదయాలను పులకరింపజేయును శరదృతువు
ఊషోదయవేళ మంచుబిందువులతో ప్రకృతి కాంతను
పునీతను చేయును హేమంతఋతువు.
పండుటాకులను రాల్చి కొత్త చివురులను ఆహ్వానిస్తూ
జీవిత సత్యాన్ని తెలియజేసే శిశిర ఋతువు.
ఆరు ఋతువుల అందాలని, ఆనందాలని ఆస్వాదించగలిగే
మానవజీవితం మహనీయం కదా!ఉ

కవితా దినోత్సవం

కవితా దినోత్సవ సందర్భంగా నా మదిలో భావం.

నీవారెవరో పైవారెవరో ఎన్నటికీ తెలియని తాతమ్యం,
ఎవరికీ అర్ధంకాని ప్రశ్నంటే ఇదేనేమో!
జీవిత పయనంలో ఆటుపోట్లని తట్టుకుంటూ
గమ్యంకోసం వెతుకులాడే బాటసారులం.
మార్గమధ్యంలో కలిసే మిత్రులు కొందరైతే.
అకారణంగా వైరం పెంచుకొనే శత్రువులు కొందరు.
ఒకరి మనసు అనురాగ జలధి అయితే,
మరొకరి అంతరంగం ద్వేషంతో రగిలే అగ్నిగుండం.
స్వల్ప పరిచయంలోనే ఆత్మీయంగా అక్కున చేర్చుకునేవారు కొందరైతే,
సన్నిహితులైన వారే అపార్ధాలతో బంధాల్ని తెంచేసేవారు కొందరు.
జ్ఞాపకాల పొరలలో కనిపించే ఆత్మీయులు కోందరైతే,
చేదుజ్ఞాపకాలలో మరీ మరీ బాధించె వారు కొందరు.
మార్గమధ్యంలో ఎందరినో పోగొట్టుకొని, మరెందరినో పొందుతుంటాం.
ఇదేనేమో జీవిత పయనానికి అర్ధం పరమార్ధం.